Nazwa free software (wolne oprogramowanie) pochodzi z lat 80., gdy dostępny wcześniej wraz z otwartymi źródłami system Unix został skomercjalizowany przez AT&T, co spowodowało odcięcie dostępu do kodu oraz jego swobodnego rozwoju (BSD).
Przeciwstawił się temu haker z MIT (Massachusetts Institute of Technology), Richard M. Stallman (RMS), który zapoczątkował ruch na rzecz tworzenia wolnego oprogramowania (nie chodzi tu o kwestie finansowe – oprogramowanie wolne może być płatne – choć zazwyczaj nie jest) pod nazwą GNU (GNU's Not UNIX). Był on także założycielem organizacji Free Software Foundation (FSF). Zasadniczą cechą wolnego oprogramowania jest możliwość jego dalszego rozpowszechniania i modyfikacji oraz pełna dostępność jego kodu źródłowego.
Natomiast nazwa open source (otwarte oprogramowanie) powstała w 1998 r. wraz z rozpowszechnieniem przez Netscape Communications Corporation kodu źródłowego przeglądarki Netscape Navigator na licencji gwarantującej każdemu prawa do dowolnego użytku, modyfikacji, redystrybucji kodu. Miało to związek z chęcią wciągnięcia dużych firm i korporacji do ruchu wolnego oprogramowania. Firmy te obawiały się powiązania z tego rodzaju oprogramowaniem. Ruch otwartego oprogramowania kładzie większy nacisk na kwestie techniczne i organizacyjne związane z wolnością kodu odsuwając na nieco dalszy plan kwestie ideologiczne. Jego założycielami i orędownikami są Eric S. Raymond (ESR) i Bruce Perens